2026-04-26 –, Tiyatro salonu Language: Turkish
Bu çalışma, bilimsel üretimin ve teknolojik gelişimin modern sermaye birikim süreçlerine eklemlenme biçimlerini bilimsel bir ekonomi-politik perspektifle analiz etmektedir. Günümüzde yapay zekâ ve otomasyon gibi ileri teknolojiler, emeği fiziksel ve zihinsel yüklerden özgürleştirmek yerine; "bilişsel emeği" niteliksizleştiren (deskilling), uzmanlığı parçalayan ve denetimi dijitalleştiren araçlar olarak kurgulanmaktadır.
Çalışmanın temel tezi; bilginin patentler ve fikri mülkiyet hakları aracılığıyla "çitlenmesinin" (enclosure), insanlığın kolektif birikimini (General Intellect) toplumsal faydadan kopararak kâr odaklı bir mekanizmaya hapsettiğidir. Bu süreçte bilim insanı, özerk bir araştırmacıdan ziyade, üretim zincirinin güvencesiz bir "bilgi işçisine" dönüşmektedir.
Sunumda, bu yapısal soruna çözüm olarak; teknik uzmanlık ile örgütlü emek hareketinin stratejik ittifakı önerilmektedir. Bilimin sermayenin tahakkümünden kurtarılması için "Bilgi Müşterekleri" (Knowledge Commons) kavramı etrafında, teknolojinin demokratik planlamasına ve kamusal denetimine dayalı bir özgürleşme yol haritası tartışmaya açılacaktır.
Modern çağda bilimsel ve teknolojik ilerleme, insanlığın kolektif refahını artırma potansiyeline rağmen, giderek artan bir oranda dar bir sermaye grubunun kâr odaklı stratejilerine eklemlenmektedir. Bu sunum, bilimin tarafsız bir keşif süreci olmaktan çıkıp bir "meta üretim sahasına" dönüşmesini bilimsel bir ekonomi-politik perspektifle analiz etmektedir.
Sunumda, özellikle yapay zekâ ve otomasyon süreçlerinin, emeği özgürleştirmek yerine "bilişsel emeği" nasıl niteliksizleştirdiği ve algoritmik yönetim biçimleriyle yeni sömürü alanları yarattığı tartışılacaktır. Bilim insanının "bağımsız araştırmacı" kimliğinden "bilgi işçisi" kimliğine geçiş süreci (akademik proleterleşme), günümüzün en kritik sosyolojik kırılmalarından biri olarak ele alınacaktır.
Temel argümanımız; bilimin özgürleşmesinin, teknik uzmanlık ile örgütlü emek hareketinin stratejik bir ittifak kurmasından geçtiğidir. Sunum, bilginin bir mülkiyet nesnesi olmaktan çıkarılıp "toplumsal bir müşterek" (commons) haline getirilmesi için somut politik öneriler sunmakta ve teknolojik gelişimin demokratik planlama yoluyla toplumun gerçek ihtiyaçlarına nasıl yönlendirilebileceğini tartışmaktadır.
Sunumun Ana Başlıkları ve Kapsamı:
* Bilginin Mülksüzleştirilmesi: Patent sistemleri ve fikri mülkiyetin bilimin evrensel doğasına vurduğu ket.
* Algoritmik Tahakküm: Yapay zekanın "dondurulmuş toplumsal emek" olarak tanımlanması ve emeğin disipline edilmesindeki rolü.
* Bilişsel Emekçiler ve İşçi Sınıfı: Beyaz yakalı uzmanlar ile mavi yakalı çalışanların ortaklaşan güvencesizliği ve "yaratıcı ittifak" potansiyeli.
* Demokratik Teknoloji Tasarımı: Bilimsel araştırmaların finansmanında ve yönlendirilmesinde kamusal denetim ve toplumsal fayda odaklı yeni modeller.
Sonuç: Bilim insanının etik sorumluluğu ve toplumsal kurtuluş mücadelesindeki "organik aydın" rolü.
1988 yılından bu yana teknoloji dünyasının içinde olan Oğuz Demirkapı, bu süreci sadece sistemler inşa etmek değil, insanı ve dünyayı anlama yolculuğu olarak görüyor. Kariyerinin 15 yılını dünyanın farklı bölgelerinde, çok uluslu ekiplerle ve çok dilli projelerle geçiren Oğuz Demirkapı, bu küresel deneyimiyle yerel dinamikleri birleştirmeyi önemsiyor.
2013 yılında Türkiye’ye dönüş yapan Oğuz Demirkapı, teknolojiye olan tutkusunu felsefe ve sanata duyduğu ilgiyle harmanlayarak, "geleceğin insanı" ve yeni yaşam modelleri üzerine kafa yoruyor. İzleyici kalmak yerine etken olmayı seçen bir yaklaşımla, dokunduğu her yapıda bir değişim başlatmaya ve kolektif bir dönüşümün parçası olmaya odaklanıyor. Onun için teknoloji liderliği; sadece ekipleri yönetmekten öte, hayatı daha nitelikli kılacak çözümler üretmek ve bu süreci birlikte öğrenilen bir deneyime dönüştürmektir.